نگاهی به تاریخ جهان-قسمت سوم: امپریالیسم و ناسیونالیسم در ایران

۲۴ مرداد ۱۳۹۱ | نوشته‌شده به دست عادل شجاعی در کتاب

در دو مطلب قبلی، کتابِ “نگاهی به تاریخ جهان”، نوشته جواهر لعل نهرو را معرفی و همچنین تاریخ، هنر و فرهنگ ایران را از نگاه وی بررسی کردم. در این مطلب به امپریالیسم و ناسیونالیسم از دید جواهر لعل نهرو می‌پردازم.

در ابتدای این فصل از کتاب که در واقع به صورت نامه‌ای به دخترش بوده است، نهرو، این نکته را ذکر می‌کند که این بزرگیِ فرهنگ و هنر ایرانی، به معنای آسایش و راحتی مردم آن کشور نبوده و اغلب هنر، وسیله‌ای برای سرگرمی و تفنن درباریان و ثروتمندان و مستبدانی چون تیمور بوده و فقط هنر مذهبی تا اندازه‌ای با زندگی مردم در ارتباط بوده است. او سپس به تاخت و تاز مغولان و همچنین تیمور به ایران می‌پردازند و معتقد است که این تاخت‌وتاز‌ها سبب عقب‌گرد ایران در علم شده است.

سپس به جنگ جهانی و تاثیرات آن بر ایران می‌پردازد و معتقد است که جکومت ضعیف ایران در مقابل قدرت‌طلبی‌های انگلیس و روسیه ناتوان بوده و در واقع ایران بازیچه دست آنان برای تسلطشان به هند می‌شود و به ذکر تجاوزات قوای روس و انگلیس می‌پردازد. او ایرانیان را افرادی می‌پندارد که احساسات ناسیونالیستی‌شان بر احساسات مذهبی‌شان برتری دارد اما مترجم در پاورقی با این موضوع مخالفت می‌کند و معتقد است که احساسات مذهبی مردم ایران بر احساسات ملی آنان چیرگی دارد.

او از تیره‌روزی ایرانیان در از استبداد صغیر تا دخالت‌های مکرر انگلیس و روسیه در حکومت ایران می‌نویسد و همچنین رضا‌خان را فردی استقلال‌طلب معرفی می‌کند که در پی ایجاد عصر نوینی در ایران بوده است اما مجددا مترجم کتاب در پاورقی می‌نویسد که “ماموریت عمده‌ی رضاخان، ادغام کشور در نظام مسلط غرب و اسلام‌زدایی بود” و همجنین اضافه می‌کند که رضاخان با کمک انگلیسی‌ها به قدرت رسیده و قصد نفوذ استعمار گران بیگانه را در کشور داشته است.

او در این کتاب، عنوان می‌کند که ناسیونالیست و امپریالیسم، پابه‌پای هم پیش می‌رفته‌اند و ایجاد احزاب ناسیونالیستی و حس ملی‌گرایی در مردم را، عامل بهبود وضعیت مملکت و قطع کردن دست و دخالتِ روس‌های تزاری و انگلیسی‌ها از ایران است.

این کتاب برنده بهترین ترجمه‌ی سال ۱۳۳۸ بوده و در مقدمه‌ی مترجم، نامه‌هایی از نویسنده مبنی بر تایید و تشکر از کار مترجم آورده شده است.

شما می‌توانید ما را دنبال کنید از خوراک RSS 2.0 و یا پاسخ بگذارید در صورت تمایل، بازتاب بفرستید.

پاسخ بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>