میزان موفقیت صدا و سیما در بیان معضلات اجتماعی

۱۰ شهریور ۱۳۹۱ | نوشته‌شده به دست عادل شجاعی در اجتماع و فرهنگ

نویسنده مهمان: فریده کلهر

طی سال‌های اخیر صدا و سیما با ساختن سریال‌های مختلف تلاش زیادی برای نشان دادن معضلات اجتماعی مثل اعتیاد، بچه‌های خیابانی و زنانِ سرپرست خانوار کرده است اما سوال اینجاست که این تلاش‌ها تا چه حد با واقعیت‌های موجود منطبق و تلویزیون تا چه حد در نشان دادن واقعیت‌های جامعه موفق بوده است؟

سریال «تکیه بر باد» که از شبکه تهران پخش می‌شود، داستان دختری به نام عاطفه است که با قبول شدن در دانشگاه از شیراز، به تهران می‌آید و این مساله سرآغاز اتفاقات گوناگونی برای او می‌شود. تکیه بر باد یک ملودرام اجتماعی است و مضمون داستان آن بر پایه مهاجرت دختران جوانی است که در شهرهای کوچک و خانواده‌های سنتی زندگی می‌کنند و برای ادامه تحصیل و یافتن کار از خانواده‌هایشان جدا می‌شوند و با پا گذاشتن به شهرهای بزرگ‌تر در صدد تغییر زندگیشان بر می‌آیند و در این راه با مشکلاتی روبرو می‌شوند.

جدای از ضعف‌های قصه‌پردازی یکی از مشکلات فیلم‌هایی از این دست وجود خطوط قرمزی است که مانع نشان دادن معضلات اجتماعی می‌شود. در همین سریال آن‌چه که ما از رابطه عاطفه و مدیر شرکت و حتی مهمانی شبانه می‌بینیم به صورتی کاملا پاستوریزه به تصویر کشیده شده است؛ شبیه تصویر همیشگی کافی‌شاپ‌هایی که در سریال‌های ایرانی نمایش داده می‌شود. کافی شاپ‌هایی با پس‌زمینه موسیقی ملایم و زوج‌های جوانی که با لباس‌های آراسته مشغول خوردن نوشیدنی هستند.

سریال «تا‌ ثریا» یکی از نمونه‌های خوب این دست سریال‌ها بود که در کنار پرداختن به مساله ربا و تبعات اجتماعی آن به مشکلات زنان سرپرست خانوار پرداخته بود و برای مخاطبان تا حد زیادی باورپذیر بود. با این وجود مسئولان صدا و سیما تاب نیاوردند و قسمت‌هایی از سریال بر اثر ممیزی حذف شد و سریال در ‌‌نهایت با یک جمع بندی سردستی به پایان رسید.

سیاست‌های صدا و سیما طی سال‌های اخیر کاری کرده که سریال‌سازان وارد مباحث اجتماعی نشوند و اگر وارد شوند به دلیل محدودیت‌های موجود آن‌چه که به نمایش در می‌آید بسته بندی زیبایی از معضلات اجتماعی است که آن‌ها را تبدیل می‌کند به آثاری غیرواقعی که مخاطب آن‌ها را نمی‌پذیرد و با آن‌ها هم‌ذات‌پنداری نمی‌کند.

در ‌‌نهایت پایان این سریال‌ها با درس‌های عبرت‌آموزی که به مخاطب می‌دهند، (همان‌طور که از نام این سریال هم مشخص است) تفاوت فاحشی با واقعیت‌های اجتماعی دارد. تبعات معضلات اجتماعی به مراتب عمیق‌تر از آن چیزی است که در قاب کوچک تلویزیون به تصویر کشیده می‌شود و این سوال باقی خواهد ماند که آیا اگر صورتِ درستی از معضلات اجتماعی را به تصویر نکشیم، معضلات اجتماعی به خودی خود حل خواهند شد؟

شما می‌توانید ما را دنبال کنید از خوراک RSS 2.0 و یا پاسخ بگذارید در صورت تمایل، بازتاب بفرستید.

۵ پاسخ

  • ابراهیم نوشت:

    متن خوبی بود!

    متاسفانه مشکل اصلی صدا و سیما اینه که افراد متخصص سر جاهای درستی نیستند. وظایف به کسانی میرسه که واقعا هیچی از اون شغل سردر نمیارن. نمونه اش پخش اجلاس چند روز اخیر از شبکه خبر بود. به قدری تصاویر کسل کننده بود که کارگردان وسط تصاویر موزیک یه فیلم اکشن رو گذاشته بود! خب تو اون وضعیت آدم میترسه الان کل اجلاس منفجر بشه!

    شما سریال تا ثریا رو مثال زدید به نظرم این سریال موضوع خوبی داشت و پرداخت داستانی خوب انجام شده بود اما فقط بر روی کاغذ خوب بوده! متاسفانه به نظرم اجرای ضعیف آقای مقدم باعث شده بود سریال حداقل از نظر من بد جلوه کنه. مخصوصا بازی های ماست خیاری بازیگران جوون و بی تجربه سریال.

    در کل صدا و سیما یه سال هایی واقعا خوب کار میکرد و برنامه سازان خوبی رو دور همدیگه جمع کرده بود اما حالا…

    • فریده کلهر نوشت:

      مشکل اصلی در واقع واهمه صدا و سیما از بیان مشکلاته که آن ها را به جای نمایش تصویری واقعی از معضلات اجتماعی، به سانسور می کشاند. ترجیحشان بر این است که به جای پرداختن به مسایل اساسی، سریال های طنز نود قسمتی بسازند که در آن ها عملکرد نهادهای مسئول هم زیر سوال نرود.
      سریال “تا ثریا” هم به نسبت ضعف هایی که داشت از سریال های دیگری که به معضلات اجتماعی پرداخته بودند، یک سر و گردن بالاتر بود. در نهایت هم البته با ممیزی قسمت هایی از آن حتی به نمایش درنیامد.

  • عادل نوشت:

    سلام – آقاعادل خسته نباشید

    صدا و سیمای کشور عزیزمون ایران تلاشهای مستمری برای بیان مشکلات مردم ایران رو داشته اما واقعیت اینه که ایا خود ما از این چیزا درسی گرفته ایم یا نه ؟؟؟

    .: سه درس از یک دیوانه :.

    با مطلب جدید به روزم

  • محسن نوشت:

    مشکلی که خانواده های سنتی با این قبیل برنامه ها دارن اینه که معتقدن این سریال ها چشم و گوش بچه هاشونو باز می کنه. البته به تعبیر منفی ش.
    با اینحال باز هم مخالف واقع گرایی نیستم. میشه راهی پیدا کرد تا بدون اینکه صحنه ها و پلان های مشکل دار پخش بشه، مفهوم به بیننده انتقال پیدا کنه.

  • فاطمه نوشت:

    عالی مینویسی دوستم … موفق باشی



پاسخ بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>