کتاب «حق‌الناس» نوشته محسن کدیور

بهمن ۳ام, ۱۳۹۲ | نوشته‌شده به دست عادل شجاعی در کتاب - (۳ دیدگاه)

در حکومتی که خود را دینی می‌داند، بسته به این‌که چه دین و چه قرائتی از دین حاکم است، شهروندان و اقلیّت‌های مختلف، به ناچار دارای حقوق گوناگونی می‌شوند و حقوق بر اساس عقیده انسان‌ها شکل می‌گیرد نه اَعمال آن‌ها. محسن کدیور یکی از نواندیشان و پژوهشگران دینی است که در زمینه اسلام و حقوق بشر مطالعه و کوشش فراوانی داشته است؛ به طوری که رد پای مساله حقوق را در تمامی آثار محسن کدیور می‌توان دید. این پژوهشگر دینی، تلاش بسیاری در تبیین قرائت تازه‌ای از اسلام داشته است. قرائتی که ریشه‌اش را می‌توان در صدر اسلام دید و خود را با بسیاری از بخش‌های مدرنیته سازگار می‌یابد.

کتاب حق الناس محسن کدیور اسلام و حقوق بشریکی از مهم‌ترین کتاب‌های آقای کدیور، کتاب «حق‌الناس» است که در سال‌های اخیر مورد توجه بسیاری از پژوهشگران و علاقه‌مندان به نواندیشی دینی بوده است. مطالعه این کتاب می‌تواند کمک کند که یک سازگاری و هماهنگی بین عقل، دین و فطرت و حقوق بشر در ذهن خواننده شکل بگیرد. کتاب حق‌الناس شامل چهارده مقاله در پنج بخش اصلی است:

بخش نخست: «مبادی بحث اسلام و حقوق بشر»: ۱٫ از اسلام تاریخی به اسلام معنوی ۲٫ اصول سازگاری اسلام و مدرنیته ۳٫ پیش‌درآمدی بر بحث عمومی و خصوصی در فرهنگ اسلامی

بخش دوم: «اسلام و حقوق بشر»: ۴٫ امام سجاد(ع) و حقوق مردم ۵٫ حقوق بشر و روشنفکری دینی ۶٫ پرسش و پاسخ‌های حقوق بشر و روشنفکری دینی ۷٫ حقوق بشر، لائیسیته و دین

بخش سوم: «آزادی‌های عقیدتی، دینی و سیاسی»: ۸٫ آزادی عقیده و مذهب در اسلام و اسناد حقوق بشر ۹٫ حقوق مخالف سیاسی در جامعه دینی

بخش چهارم: «حقوق زنان»: ۱۰٫ روشنفکری دینی و حقوق زنان ۱۱٫ حقوق زنان در آخرت (مطالعه قرآنی کلامی)

بخش پنجم: «دیگر مباحث حقوق بشر»: ۱۲٫ معضل برده‌داری در اسلام معاصر ۱۳٫ حقوق غیرمسلمانان در اسلام معاصر ۱۴٫ تامین اجتماعی از منظر تعالیم اسلامی

حال که در ایران حکومتی بر سر کار است که  فقط قرائتی خاص از اسلام را می‌پذیرد، باید ببینیم که آیا قرائت‌های پرتوان دیگری نیز در این میان وجود دارد یا خیر؟ این قرائت چه قرائن و دلایل تاریخی دارد؟ این قرائت نو با  چه بخش‌هایی از مدرنیته سازگار است؟

چه تفاوتی میان اسلام تاریخی و اسلام سنتی وجود دارد؟ چه قرائن تاریخی از سازگاری اسلام و دموکراسی وجود دارد؟ آیا حقوق در اسلام بر اساس عقیده تعریف می‌شود و یا عمل؟ اگر بر اساس عمل است، شاهد این مدعا را در کجای تاریخ اسلام و قرآن می‌توان جُست؟ حقوق مخالفان سیاسی و آزادی‌های سیاسی را در کجای اسلام می‌توان دید؟ غیر مسلمانان در یک جامعه دینی چه حقوقی دارند؟
پاسخ همه این پرسش‌ها به همراه بسیاری از مباحث تازه دیگر را می‌توانید در کتاب «حق‌الناس» بخوانید.

نسخه الکترونیکی کتاب «حق‌الناس» را می‌توانید از سایت محسن کدیور دانلود کنید.